KONSULTANT KRAJOWY W DZIEDZINIE FIZJOTERAPII

dr hab. n. med. prof. nadzw.  Zbigniew Śliwiński

SAMODZIELNY PUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ w ZGORZELCU

                       ul. Konarskiego 5b, 59-900 Zgorzelec

           tel..075 77 58 968  tel./fax 075 77 58 941, kom. 0602 475 408, e-mail: dr_sliwinski@post.pl

 Zgorzelec 2006.11.30

Sprawozdanie z działalności konsultanta krajowego w dziedzinie fizjoterapii

za rok 2006

1. Ogólna ocena danej dziedziny

Fizjoterapia jest dyscypliną medyczną, która ma swoje ugruntowane miejsce

w ochronie zdrowia od wielu dziesiątków lat i rozwija się bardzo dynamicznie, o czym świadczyć może liczba szkół kształcących w tym zawodzie oraz liczba kandydatów starających się o przyjęcie na ten kierunek studiów. Corocznie jest około 8-10 kandydatów na jedno miejsce na studia pierwszego stopnia na kierunek fizjoterapia.

Tak duża liczba szkół kształcących może być niepokojąca ponieważ z ilością szkół nie idzie w parze jakość kształcenia. Wiele szkół ma tylko warunkową akredytację Państwowej Komisji Akredytacyjnej, a są również i takie, które tej akredytacji nie posiadają. Znajdują się także w Polsce szkoły, które w dalszym ciągu kształcą na poziomie szkoły średniej, pomimo, że kształcenie w zawodzie fizjoterapeuty zostało wycofane z kształcenia w systemie oświaty i jako kierunek studow  Fizjoterapia został przeniesiony do kształcenia w systemie szkolnictwa wyższego. Pomimo starań zarówno Ministerstwa Zdrowia jak również Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii i konsultanta krajowego nie udało się wprowadzić w życie bardziej restrykcyjnych wymogów formalnych dotyczących minimum kadrowego koniecznego do realizacji przyjętego standardu kształcenia na tym kierunku. Z wymaganych dwóch samodzielnych kierunkowych pracowników naukowych w dziedzinie fizjoterapia lub rehabilitacjia medyczna, niezbędnych do realizacji odpowiedniej jakości kształcenia, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego na drodze rozporządzenia zliberalizował te kryteria i dopuścił możliwość uzyskaniania akredytacji również szkołom, które mają tylko jednego samodzielnego kierunkowego profesora w danej dyscyplinie. Niestety niesie to za sobą możliwośc obniżenia jakości kształcenia, a zatem gorsze przygotowanie do zawodu fizjoterapeuty. Konsekwencją takiej liberalizacji może być zagrożenia dla zdrowia pacjentów usprawnianych przez źle wykształconych fizjoterapeutów.

            W związku z tak dużą liczbą szkół wydaje się celowe wprowadzenie egzaminu dopuszczającego fizjoterapeutów do wykonywania zawodu, na wzór egzaminów lekarskich / o czym pisałem już w swoim sprawozdaniu za rok 2005/. Wyeliminowałoby to źle przygotowanych do pracy fizjoterapeutów. W sposób naturalny szkoły źle kształcące musiałyby podnieść jakość procesu dydaktycznego, a być może zostałyby zlikwidowane. A przede wszystkim poprawiłoby to bezpieczeństwo dla zdrowia pacjenta.

            Obecnie około 150 szkół w Polsce kształci fizjoterapeutów na poziomie licencjackim i magisterskim w tym również osiem Akademii Medycznych i jesteśmy jednym z nielicznych krajów na świecie, który posiada tak dużą liczbę szkół kształcących na tym kierunku. Wydaję się, że nie jest to podyktowane potrzebami rynku pracy, gdyż bardzo wielu absolwentów poszukuje zatrudnienia.

            Wielokrotnie „ pseudofizjoterapeuci„ wykształceni na różnych kursach „sobotnio- niedzielnych” bez uprawnień do wykonywania zawodu fizjoterapeuty, otwierają działalność gospodarczą w tej dziedzinie. Taką możliwość, pozornie tylko, daje im ustawa o działalności gospodarczej. Pozornie, dlatego, że w rzeczywistości organa administracji samorządowej powinny żądać od kandydata do prowadzenia tej działalności dyplomu fizjoterapeuty. W ustawie o Kulturze Fizycznej jest, bowiem zapis, który mówi, kto jest fizjoterapeutą? i, że tylko on jest uprawniony do prowadzenia działalności gospodarczej. Być  może przygotowywana ustawa O zawodach medycznych, która w sposób jednoznaczny opisuje zawód fizjoterapeuty oraz jego kompetencje oraz miejsce w ochronie zdrowia , pozwoli na uregulowanie rynku usług fizjoterapeutycznych z korzyścią dla ewentualnych ich pacjentów. W pracach nad ustawą swój udział mają; konsultant krajowy w dziedzinie fizjoterapii wraz z pracownikami Departamentu Nauki i Szkolnictwa Wyższego Ministerstwa Zdrowia oraz przedstawicielami Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii. Ustawa precyzuje także zasady rejestracji fizjoterapeutów i,  wydaje się, że może to rozwiązać wiele problemów związanych z niekontrolowanym kształceniem, spowodować lepszą kontrolę nad jakością procesu dydaktycznego.  

2. Dostępność do świadczeń zdrowotnych.

            Dostępność świadczeń w zakresie fizjoterapii zmniejsza się, pomimo, że potrzeby stosowania tej formy leczenia są coraz większe.

             / podniosła się średnia długość życia w Polsce, lekarze różnych specjalności  włącznie z lekarzami POZ posiadają większą wiedzę o możliwościach zastosowania różnych czynników fizykalnych, rachunek ekonomiczny  pokazuje, że ta forma leczenia jest najtańszą , a wielu przypadkach jedyną, możliwą do zastosowania u chorego/

Dostępność do świadczeń fizjoterapeutycznych w roku 2006 była ograniczona w wielu województwach z powodu, między innymi, zaniżonej wartości punktu rozliczeniowego np. Śląskim czy Świętokrzyskim. Niskie nakłady finansowe na procedury fizjoterapeutyczne powodują, iż placówki rehabilitacyjne nie bilansują się. Czas oczekiwania na poradę w poradniach rehabilitacyjnych jest czasami kilkumiesięczny po czym kolejny okres oczekiwania na zabiegi fizjoterapeutyczne. Jest to przyczyną niezadowolenia społecznego, szczególnie ludzi trwale okaleczonych czy rodziców dzieci z chorobami wieku rozwojowego np. porażenie mózgowe, przepukliny mózgowo rdzeniowe, Focomelie, Amelie itp. Jest to także rozbieżne z zapisami ustawy o ochronie zdrowia, w której mówi się o dostępności do rehabilitacji medycznej i fizjoterapii.

Pewną niedogodnością funkcjonowania w strukturze zakładu fizjoterapii jest działająca tu Poradnia Rehabilitacyjna, albowiem lekarz ją prowadzący ma ograniczone możliwości diagnostyczne. Nie może kierować na badania współfinansowane, np. tomograf, co mogą robić lekarze poradni specjalistycznych, będących w strukturze ambulatoryjnej opieki specjalistycznej /AOS/. Wydaje się, bardziej celowe, aby Poradnia Rehabilitacyjna także funkcjonowała w AOS / o czym pisałem już w sprawozdaniu za rok 2005/.

3. Prognoza zapotrzebowania na usługi zdrowotne w fizjoterapii.

Zapotrzebowanie na usługi fizjoterapeutyczne, jak wspomniałem w pkt. 2,

w związku ze wzrostem średniej wieku Polaków, większą świadomością pacjentów, lepszą wiedzą lekarzy dotyczącą fizjoterapii oraz ekonomią procesu leczenia – będzie większe. Fizjoterapia jest najtańszą formą leczenia, często jedyną, możliwą do zastosowania. Istnieje potrzeba, uzasadniona ekonomicznie, funkcjonowania działu fizjoterapii w każdym szpitalu, w każdym ośrodku zdrowia. Wydaje się także celowe, aby w strukturze lekarza rodzinnego funkcjonował gabinet fizjoterapii, w którym realizowane byłyby jego zlecenia również na fizjoterapię środowiskową.

4. Aktualna liczba osób realizujących specjalizację z fizjoterapii.

W chwili obecnej proces naboru na specjalizację w nowym trybie został ukończony w 22 placówkach, które uzyskały wpis na listę Ministra. Obecnie liczba jednostek, które zyskały uprawnienia do prowadzenia specjalizacji wzrosła do 22 Ogólna liczba miejsc wynosi aktualnie 166. Kilka kolejnych wniosków oczekuje na rozpatrzenie przez Komisję Akredytacyjną. Duże zainteresowanie możliwością odbywania specjalizacji powoduje, że istnieje potrzeba dalszego zwiększania sieci placówek, które prowadziłyby tę specjalizację.

5. Aktualna liczba osób realizujących specjalizację z fizjoterapii.

Przeprowadzenie pozytywne akredytacji dla 22 ośrodków w Polsce umożliwia otwarcie specjalizacji 166 osobom. W 2006 roku kilkanaście osób realizujących specjalizację w trybie skłóconym powinno zrealizować program specjalizacji i w roku 2007 przystąpić do pierwszego egzaminu według nowego trybu. Istnie zatem potrzeba przygotowania egzaminu dla tej grupy fizjoterapeutów.

            Dokonanie podziału na poszczególne regiony w chwili obecnej nie jest możliwe, gdyż procedura powoływania konsultantów wojewódzkich nie została jeszcze zakończona. Nie powołano do tej pory konsultantów w województwach:

Podlaskim, Lubelskim, pomimo wcześniej informacji o rozpoczęciu procedury powoływania konsultantów.

6. Opinia o realizacji programu specjalizacji z fizjoterapii.

Program specjalizacji jest realizowany od styczniu 2005 roku zgodnie z programem.

Kilka ośrodków klinicznych zgłosiło chęć organizacji kursów objętych programem specjalizacji. Są to placówki:

·        Śląska Akademia Medyczna-Katedra i Zakład Fizjoterapii zgłosiła następujące kursy i uzyskała pozytywną opinie:

1. Fizjoterapia u dzieci ryzyka

2. Podstawy fizjoterapii w neurorehabilitacji

3. Zniekształcenia statyczne ciała u dzieci i młodzieży

4. Aktualne kierunki postępowania fizjoterapeutycznego.

·        Akademia Medyczna w Poznaniu zgłosiła kurs i uzyskała pozytywną opinię:

1. Postępowanie w nagłych stanach zagrożenia życia.

·        Akademia Medyczna Gdańsku Katedra Rehabilitacji zgłosiła następujące kursy i uzyskała pozytywną opinię:

1.Fizjoterapia u chorych z chorobami układu krążenia

2.Współczesne kierunki w zakresie protezowania i aparatownia kończyn górnych,   dolnych i tułowia

3. Zniekształcenia statyczne ciała u dzieci i młodzieży.

• Podyplomowe Centrum Doskonalenia Fizjoterapeutów Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii prowadzi kursy informacyjne dla osób specjalizujących się. Są to:

1. Podstawy Terapii Manualnej

2. Podstawy PNF.

7. Zabezpieczenie i prognoza .

            W chwili obecnej 22 ośrodki uzyskało akredytację. Duże zainteresowanie szkoleniem podyplomowym pozwala przypuszczać, że 166 miejsc specjalizacyjnych to zbyt mała liczba. Każdego dnia, bowiem odbieram kilka telefonów z zapytaniem gdzie i kiedy można przystąpić do procedury nabory do specjalizacji. Pomimo tego, że niektóre ośrodki, jak np. 10 Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w Bydgoszczy, pobiera opłaty za prowadzenie modułów szkoleniowych / koszt 7000 zł/ to liczba przyznanych tej placówce miejsc /10/ została zapełniona.

            Ponadto większość placówek – organizatorów szkoleń - pobiera opłaty za kursy będące obowiązkowymi w programie specjalizacji z fizjoterapii. Mimo tego bardzo wielu „źle” opłacanych fizjoterapeutów podejmuje trud podnoszenia swoich kwalifikacji i uzyskiwania nowej wiedzy.

            W prawdzie ustawa z dnia 26 marca 1997r. o zawodzie lekarza (Dz. U. Nr 28, poz.152) oraz wynikające z niej akty wykonawcze w postaci rozporządzenia Ministra Zdrowia z 24 maja 1999r. w sprawie stażu podyplomowego lekarza, lekarza stomatologa (Dz. U. Nr 54 z 1999r., poz.571 z późn. zm) oraz rozporządzenia Ministra zdrowia z dnia 6 sierpnia 2001r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy stomatologów (Dz. U. Nr 83, poz.905) nie przewidują opłat za kursy i szkolenia programowe wynikające z odbywania stażu lub specjalizacji to jednak takich rozporządzeń nie ma w sprawie specjalizacji w dziedzinach mających zastosowanie w ochronie zdrowia.

Duże koszty specjalizacji są pewnym ograniczeniem dostępu do jej podejmowania i dlatego, też chciałbym ten fakt podreślić i zwrócić się jednocześnie  z prośbą o podjęcie działań formalno prawnych umożliwiających fizjoterapeutom udział w kursach i modułach programowych zgodnych z realizacją programu specjalizacji  bezpłatnie

            Program realizacji specjalizacji nie przewiduje również miejsc rezydenckich, a zatem koszty odbywana staży specjalizacyjnych są często kosztami zakładów zatrudniających specjalizujących się fizjoterapeutów. Placówek, które bardzo niechętnie pokrywają koszty nieobecności swojego pracownika.

8. Opinia o ostatnim egzaminie .....

Pierwszy egzamin specjalizacyjny odbędzie się najprawdopodobniej dopiero w 2007 roku, gdyż pierwsi absolwenci ukończą pełny cykl specjalizacji dwuletniej w 2006 roku.

9. Inne dane.

1.          Sprawozdanie konsultanta krajowego z okresu działalności /od 28.11.2005 do       30 października 2006 r./ - Załącznik 1

·    Pismo do Dyr.Dep. N i SW – Romana Danielewicza / 30.12.2005/

·    Pismo do Ministra Zdrowia w sprawie odpłatności za kursy /30.12.2005/

·    Pismo do Wojewody Opolskiego w sprawie wyróżnienia Prof.Szczegielniaka /19.02.2006

·    Pismo do Wojewody Opolskiego w sprawie odwołania Prof. Szczegielniaka /04.06.2006/

·    Pismo do Dyr.Dep. N i SW – Przemysława Bilińskiego w sprawie programu nauczania fizjoterapii na Politechnice Opolskiej /04.06.2006/

·    Pismo do Ministra Zdrowia Bolesława Piecha w sprawie zmian w katalogu świadczeń „ zabiegi fizykoterapeutyczne różne” /04.06.2006/

·    Pismo do Wojewody Opolskiego w sprawie ponaglenia /17.06.2006/

·    Pismo do Wojewody Opolskiego w sprawie powołania do pełnienia funkcji konsultanta wojewódzkiego Prof. Janusza Nowotnego /28.06. 2006/

·    Pismo do Dyr.Dep. N i SW – Przemysława Bilińskiego w sprawie zawodu chiropraktyka / 03.07.2006/

·    Pismo do Prof. Jerzego Jurkiewicza w sprawie informacji o wyrobach medycznych / 30.08.2006/

·    Opinia dla Ministra Zdrowia Jarosława Pinkasa do projektu ustawy O Zawodach Medycznych /30.08.2006/

·    Pismo do Ministra Zdrowia Bolesława Piecha w sprawie zmian w Warunkach  Szczegółowych kontraktacji na rok 2007 w dziedzinie rehabilitacja medyczna         /30.08.2006/

·    Pismo do Podsekretarza Stanu Ministerstwa Zdrowia Anny Gręziak w sprawie zabezpieczenia populacji polskiej w świadczenia z dziedziny fizjoterapii / rehabilitacji medycznej. /14.10.2006/.

·    Pismo do Dyrektora Mazowieckiego Centrum Zdrowia Publicznego w sprawie rekomendacji dla mgr Marii Grodner do pełnienia funkcji konsultanta wojewódzkiego / 14.10.2006/

2.              Krajowy Standardu Kwalifikacji Zawodowych dla zawodu Fizjoterapia –       Załącznik 2

            Sprawozdanie z posiedzenia konsultantów wojewódzkich – Łódź. 02.11.2006

3.              Powołanie Zespołu Ekspertów przez Agencję Oceny Technologii Medycznych        do prac nad Centralną Bazą Świadczeń Opieki Zdrowotnej – opracowanie        koszyka świadczeń gwarantowanych.

4.                      Udział Konsultanta Krajowego w Konferencjach i szkoleniach w kraju

      I zagranicą

·        21 st Kinesiotaping Symposium Tokio Japan 15-16. 04.2006

·        Physiotherapy in ICP from the basic knowledge to  the strategy, 
clinical practice  Warszawa czerwiec 2006

·        IV Interdyscyplinarny Komitet Naukowy nt. Współczesne zasady diagnostyki 
i leczenia bólów krzyża. Warszawa 23-24 czerwca 2006

·        Seminarium -Interserwis Łódź 26 – 27 października 2006

·        IV Ogólnopolska konferencja  nt. Perspektywy rozwoju rehabilitacji w Polsce” Pabianice 03-04.11.2006

·        Kinesiotaping – Basic Course for physiotherapists Latina – Italy 18-19. 11. 2006 r.- teacher

·        V Interdyscyplinarny Kongres Naukowy nt. Leczenie Rekonstrukcyjne 
i Rehabilitacja w okologii narządu ruchu  Warszawa 8 – 9 grudnia 2006

                                                                       Z poważaniem